seldensate

De naam is afgeleid van “seldene zathe”hetgeen “bijzonder landhuis”betekent. Nu is het een ruïne. Van het eigenlijke kasteel zijn alleen de fundamenten over gebleven. De duiventoren en het poortgebouw zijn gerestaureerd. Dit poortgebouw bestaat uit twee haakse vleugels van een bouwlaag, waarvan de eigenlijke poort voorzien is van een zadeldak. De kleinere vleugel heeft een trapgevel, maar geen dak. In de hoek gevormd door de twee vleugels is de duiventoren aangebouwd. Dit is een onregelmatige, zeskantige toren met dito leien spits. Het complex bevindt zich in het park Seldensate dat aan de rand van Middelrode nabij de weg ’s Hertogenbosch- Helmond en de Zuidwillemsvaart. Vermoedelijk is het kasteel gebouwd tussen 1440 en 1468, door Goossen Toeline, een priester uit Den Bosch. Hij had het land met hoeve in 1440 verworven van jonker Geerlingh van den Bossche. Deze Gewatse hoeve dateerde al van rond 1300 en was gesitueerd nabij een doorwaadbare plaats (=gewad) in de rivier de Aa in Middelrode. De nieuwe eigenaar liet er het stenen speelhuis met uiterlijke weerbaarheden optrekken. In de loop der tijd groeide het speelhuis uit tot een omgracht kasteeltje, met daarbij een duifhuis, een kapel en een brouwerij. De geschiedenis van Seldensate houdt direct verband met de ontwikkeling van de nabijgelegen stad 's-Hertogenbosch. Het kasteeltje vormde een buitenverblijf voor rijke bewoners van de stad 's-Hertogenbosch die de stank van de stad in de zomermaanden ontvluchtten. In 1481 liet hij het bezit na aan zijn nicht Mechteld. Via vererving in vrouwelijke lijn kwam het goed in handen van de familie Prouninck van Deventer. Na het overlijden van de laatste telg uit dit geslacht in 1596 werd het landgoed met huis verkocht. Rond die tijd werd ook de duiventoren gebouwd. In 1608 kwam het bezit in handen van graaf Adolph van den Bergh. Vervolgens werden de graven van Oost-Friesland en heren van Heeswijk de eigenaars. In 1631 vestigde Joost van Hedickhuijsen, drossaard van Berlicum en Middelrode, zich op Seldensate.

Nadat een groot deel van de katholieke adel na de Tachtigjarige oorlog de Meijerij verliet, raakte het landgoed gestaag in verval. Na zestig jaar leegstand kwam Seldensate rond 1830 in bezit van de Bossche lakmoesfabrikant Jan Cornelus Bosch. Na zijn overlijden liet zijn zoon Valerius het gebouw in 1890 afbreken. De gracht werd grotendeels gedempt. De entree bleef echter gehandhaafd. Op de oude fundamenten herrees een wit herenhuis met een stompe toren en witte zandlopers op groene luiken. Het kasteeltje was voorzien van een eigen waterleiding, centrale verwarming, elektrische verlichting, tennisbaan en ijskelder, die onder een hoge zandheuvel lag.

Na het overlijden van Bosch erfde zijn dochter Constantia rond 1909 het landgoed. Vanwege echtscheiding werd haar gewezen echtgenoot, jonkheer Christiaan Laman Trip, vruchtgebruiker. Door gebrek aan financiële middelen kon hij het kasteel niet meer bewonen. Het kasteeltje is vanaf 1920 niet meer bewoond en in de jaren daarna snel in verval geraakt. Dit werd veroorzaakt door achterstallig onderhoud en ook door oorlogsschade gedurende de Tweede Wereldoorlog. Tevens was er sprake van verzakking door een dalende grondwaterstand, als gevolg van de kanalisatie van de nabij gelegen rivier de Aa in de jaren '30.

In 1973 kocht de gemeente Berlicum het 10 hectare grote landgoed aan voor f 287.000,-. In 1961 werd het kasteel gesloopt. De duiventoren en het poortgebouw werden tussen 1976 en 1980 gerestaureerd en wordt nu gebruikt door de Vereniging van Bijenhouders St. Ambrosius.

Extra