

specials:
©2010 Guus
Pauwels
Disclaimer
bezoeker
Laatste update
21 maart 2012




De Schierstins
Hoofdstraat 1
9269 SW Veenwouden
Provincie Friesland
|
Noorderbreedte Oosterlengte |
53° 14' 21.54" N 5° 59' 25.46" E |

De donjons of verdedigbare torens, zoals de meeste kastelen in Nederland ooit begonnen zijn, groeiden in de loop der tijd door uitbreiding uit tot echte kastelen, burchten, borgen en stinsen. Aanvankelijk waren de torens van hout, later van steen. Het woord stins is dan ook een samentrekking van steenhuis. De oorspronkelijke torens zijn bijna allemaal verdwenen of ingekapseld door andere bouwwerken.
Zo niet bij het, uit rond 1300 stammende Friese Schierstins in Veenwouden. Het was aanvankelijk een toren van ruim 8 meter opgetrokken uit kloostermoppen van 7,5 bij 31 centimeter. Uit het andere bouwmateriaal van rode steen met een iets kleiner formaat van 8 bij 28 centimeter is gebleken dat de toren in een latere periode zo’n 1,5 meter verhoogd is. Nog later is hij nogmaals verhoogd met 2,5 meter waarbij geel tot paarse steen is gebruikt. Maar ook onder de toren is er een verdieping bijgemaakt, door de aarde tussen de vier kolommen waarop de toren oorspronkelijk rustte, weg te graven en er muren tussen te metselen. Deze zo ontstane ruimte die nu de begane grond van de toren uitmaakt, stond niet in verbinding met de bovenliggende ruimten, die alleen via een houten trap te bereiken waren.De stins waren een toevluchtsoord voor voorname families in tijden van gevaar.
Het oudst bekende document over Schierstins dateert uit 1439 waarin staat vermeld dat de toren behoorde aan de monniken van het naburige klooster Claercamp bij Rinsumageest, en vernoemd is naar de monniken omdat die schiere (=grijze) habijten droegen. Voordien heette het “Idszengha gude”. In de tweede helft van de 16e eeuw kwam de Schierstins in particulieren handen. In 1661 werd het eigendom van advocaat Mellema, daarna in 1756 van de familie Gerdes en rond 1800 van de familie Manger. Rond 1814, ten tijde dat de toenmalige burgemeester van Leeuwarden Thijs Feenstra eigenaar van de toren werd, bestond het complex al uit de toren met twee aanbouwen, een zomerhuis, een paardenstalling, een boomgaard en een park.
Tegen het eind van de 19e eeuw was het verval dusdanig dat er van sloop sprake was. Mede op initiatief van het Fries Genootschap werd het pand in 1906 gerestaureerd waarna het tot 1960 diende als postkantoor. Begin jaren zestig van de vorige eeuw ontfermde de gemeente Dantumadeel zich over de Schierstins en liet een tweede restauratie uitvoeren, waarna het een museale en culturele functie kreeg.

