rosendael

//letter grootte //letter type //achtergrondkleur menu //kleur menu //kleur letters //target van de link //aantal aanwezige links ( moet gelijk zijn aan het nr aantal van de onderstaande links ) // naam en url van de link (voor het # teken de naam, achter het # teken de url ) //kan ook een pagina zijn // voor meer links gewoon een parameter kopieren, en nummer aanpassen van "anzahl" // voor meer links gewoon een parameter kopieren, en nummer aanpassen van "anzahl" // voor meer links gewoon een parameter kopieren, en nummer aanpassen van "anzahl" // voor meer links gewoon een parameter kopieren, en nummer aanpassen van "anzahl" // voor meer links gewoon een parameter kopieren, en nummer aanpassen van "anzahl" Code="here" id="obj_191" name="obj_191">

Rosendael

Het kasteel is gesitueerd op een stuwwal even ten oosten van Arnhem, in het Gelderse dorp Rozendaal. Deze stuwwal, later de Koningsberg genoemd, ontstond tijdens de voorlaatste ijstijd. Een gletsjer had stenen en zand voor zicht uitgeduwd. Door stijging van de temperatuur smolt het ijswater en bleven de stuwwallen achter. Dalen en kommen werden door het smeltwater uitgesleten en zo ontstond het decor waar rond 1300 de graven van Gelre de burcht bouwden. De vroegste vermelding dateert uit 1314. De graven en hertogen van Gelre resideerden vanaf de eerste bewoner, graaf Reinoud I, zo’n twee eeuwen op kasteel Rosendael. Reinoud I en zijn zoon Reinoud II hadden nauwe banden met Engeland. De eerste was getrouwd met Margaretha van Vlaanderen, de weduwe van koning Arthur van Schotland. Reinoud II huwde de zus van de Engelse koning Edward III, Eleonora. Het huwelijk dat in 1332 werd gesloten bleek niet gelukkig. Om van Eleonora af te komen verspreidde de hertog het gerucht dat zijn vrouw melaats was, hetgeen een scheiding zou rechtvaardigen. Maar toen haar man op het Valkhof was om in gezelschap van zijn vrienden feest te vieren, spoedde ze zich met haar kinderen naar Nijmegen en verscheen onverwachts aan zijn dis. Ze rukte haar japon open en toonde de gasten een sneeuwblanke boezem. Daarmee had ze het bewijs van gezondheid geleverd en de hertog verzoende zich met haar door op kasteel Rosendael een feest te geven. In 1516 verpandden de hertogen van Gelre het kasteel aan Gerrit Scherpenzeel en in 1536 werd Willem van Scherpenzeel eigenaar. In 1579 werd het voor de eerste en enige keer verkocht aan Dirk van Dorth. Dirck van Dorth liet toen twee mooie woonvleugels tegen de donjon aanbouwen Daarna is het door vererving 400 jaar lang in bezit geweest van de families Van Arnhem, Torck en Van Pallandt. Met Jan van Arnhem brak er voor kasteel Rosendael een periode van grote bloei aan. Hij en zijn vrouw Janne Margriete raakten bevriend met de prins van Oranje die in 1672 stadhouder Willem III van de Republiek was verheven en diens gade prinses Mary Stuart.

Toen Janne Margriete vijf jaar na haar man op 86-jarige leeftijd stierf, erfde hun beider neef Lubbert Adolf Torck. Hij huwde de schatrijke Amsterdamse patricërsdochter Petronella van Hoorn. De nieuwe eigenaar Lubbert Adolf Torck liet een groot deel van het kasteel slopen, maar de donjon bleef gespaard. Daarna liet Lubbert Adolf Torck op de plek van de woonvleugels van Dirck van Dorth het huidige vierkante huis optrekken, met gebruikmaking van ouder muurwerk Zij lieten verder de donjon overkoepelen, de schelpengallerij en de bedriegertjes aanleggen. Ook Lubbert en Petronella stierven kinderloos. Hun neef Assueer Torck erfde in 1764 Rosendael. Hij liet de tuinen moderniseren en nam daarvoor de ontwerper Daniel Maron in de arm. Architect Jan David Zocher jr. maakte er in 1837 een Engelse landschapstuin van met slingerpaadjes en boomgroepen. Hij nam de 18e eeuwse ornamenten in het park op. Hij ontwierp ook de oranjerie, de grootste van ons land, die nog als winterberging voor kuipplanten functioneert.

Daarna vererfde het huis in 1857 op de familie Van Pallandt. In de woonvertrekken van het kasteel tussen het hoofdgebouw en het koetshuis brak op 19 november 1943 brand uit na de inslag van een bom die door een uit Duitsland terugkerende Amerikaanse bommenwerper werd gelost. Op 12 februari 1945 stortte een verdwaalde V2 in het park neer waardoor vooral de schelpengalerij ernstig werd beschadigd. Gedurende de bevrijdingsdagen van april 1945 werd de gehele zuidzijde van het kasteel zwaar getroffen door geallieerde beschietingen. Een deel van de nog aanwezige inboedel, zoals een Saksisch servies in de tweede salon, ging daarbij verloren. De oranjerie werd zelfs onherstelbaar beschadigd en moest worden afgebroken. Het kasteel werd door Willem Frederik Torck baron van Pallandt hersteld. Hij betrok met zijn tweede echtgenote de zijvleugel, en verhuurde de hoofdvertrekken van het huis zelf; er werd een rusthuis in gevestigd.

In 1977 kwam, door het overlijden van Willem Frederik Torck baron van Pallandt, een einde aan de particuliere bewoning. Het was de wens van de baron dat huis en park na zijn dood als eenheid in stand zou worden gehouden. Daartoe werden het kasteel met het omringende park en de Koningsberg ter grootte van 45 hectare in 1978 als legaat overgedragen aan de Stichting Het Geldersch Landschap.Het huis werd ontruimd Slechts enkele 19de-eeuwse voorwerpen en het restant van de kasteelbibliotheek bleven achter. Niettemin is er bij de herinrichting van het kasteel naar gestreefd de laatste bloeiperiode van bewoning tussen 1900 en 1940 te laten herleven en de vertrekken hun oorspronkelijke functies terug te geven. Sommige oorspronkelijke interieuronderdelen, waaronder een marmeren wandfontein en het 19de-eeuwse stalinterieur, waren gelukkig behouden gebleven. De meeste authentieke inrichtingsstukken bevinden zich in de bibliotheek. Behalve het restant van het boekenbezit was hier ook het 19de-eeuwse meubilair achtergebleven, waaronder het biljart. Deze in zwaar gehavende toestand bewaard gebleven inboedel kon worden hersteld en geeft de architectonisch imposante ruimte zijn authentieke sfeer. Gelukkig bleven ook de familieportretten bijeen. Deze werden veiliggesteld doordat de erfgenamen van Van Pallandt ze overdroegen aan de Brantsen van de Zyp Stichting. Ze zijn na de restauratie op Rosendael teruggekeerd. De andere voorwerpen die Rosendael nu weer een bewoond karakter geven zijn afkomstig uit bruikleengevingen en schenkingen van elders.

Vervolgens werd het kasteel in erfpacht uitgegeven aan de Stichting Vrienden der Geldersche Kasteelen. De restauratie van het kasteel werd uitgevoerd in 1986-1989. De inrichting uit 1990 weerspiegelt de laatste bloeiperiode van het huis tussen de jaren 1900 en 1940. De schelpengalerij werd in de jaren zeventig gerestaureerd, het park als geheel in de jaren tachtig, de oranjerie werd in 1990 herbouwd en de bedriegertjes en het schelpengrotje zijn in de jaren negentig herstelt. De restauratie van het interieur van de theekoepel vormt het sluitstuk van dit omvangrijke herstelprogramma. De donjon is oorspronkelijk zo'n 25 meter hoog geweest, en heeft een diameter van 16 meter . Hiermee is de grote toren de grootste in zijn soort in Nederland.

Extra