nyenrode

//letter grootte //letter type //achtergrondkleur menu //kleur menu //kleur letters //target van de link //aantal aanwezige links ( moet gelijk zijn aan het nr aantal van de onderstaande links ) // naam en url van de link (voor het # teken de naam, achter het # teken de url ) //kan ook een pagina zijn // voor meer links gewoon een parameter kopieren, en nummer aanpassen van "anzahl" // voor meer links gewoon een parameter kopieren, en nummer aanpassen van "anzahl" "here" id="obj_148" name="obj_148">

Nyenrode

Het kasteel dateert uit het midden van de 13e eeuw en werd gesticht door Gerard Splinter van Ruwiel. In 1297 werd Gerard Splinter als heer van Nijenrode opgevolgd door zijn zoon Gijsbrecht I, die zich niet meer Van Ruwiel noemde, maar van Nijenrode. De van Nijenrodes speelden een belangrijke rol tijdens de Hoekse en Kabeljauwse twisten en streden mee aan de zijde van de Hollandse graven. In deze strijd en later in de Stichtse Burgeroorlog werd kasteel Nijenrode regelmatig belegerd en beschadigd. Zo was er in 1311 sprake van een aanval op Nijenrode in opdracht van de bisschop van Utrecht. Het kasteel zal daarbij schade hebben opgelopen, want de Hollandse graaf Willem III erkende in dat jaar aan Gijsbrecht I 2000 'zwarte tournoisen' schuldig te zijn voor de aangerichte schades. In september 1481 is het kasteel belegerd, geplunderd en in brand gestoken, dit maal door de burgers van Utrecht, die onder andere hier een strijd uitvochten met de Utrechtse bisschop David van Bourgondië. De toenmalige bezitter Jan III heeft het kasteel vermoedelijk nog voor zijn dood in 1495 hersteld. In 1511 werden Nijenrode en het aan de andere zijde van de Vecht gelegen kasteel Gunterstein door de Utrechters en de Geldersen opnieuw belegerd en ingenomen. Beide kastelen werden verwoest en naar verluidt werden de stenen gebruikt om de vervallen muren van de Bemuurde Weerd in Utrecht te herstellen. Het kasteel werd door Willem Torck herbouwd.

Het kasteel Nijenrode bleef in het geslacht Nijenrode tot de dood van Josina van Nijenrode in 1537. Het in 1536 als ridderhofstad erkende Nijenrode kwam niet toe aan haar man Willem Torck, maar aan hun dochter Elisabeth die gehuwd was met Bernard I van den Bongard. Hierdoor kwam Nijnenrode toe aan zijn geslacht. Zij werden respectievelijk opgevolgd door zoon Floris, kleinzoon Bernard II, achterkleinzoon Bernard III van den Bongard en tenslotte Maria van Wijhe van Hernen. Zij was een nicht van Bernard III en erfde de ridderhofstad. Zij was getrouwd met Gerard van Reede tot Saesfelt en hun zoon Gerhard Adriaan van Reede tot Saesfelt verkocht in 1675 het inmiddels door de Fransen verwoeste kasteel voor 40.000 gulden aan de Amsterdamse koopman Johan I Ortt, waarmee een einde kwam aan vier eeuwen adellijk bezit. Het herstel werd ter hand genomen. Bij het herstel van Nijenrode werd het kasteel weer vrijwel in de staat gebracht waarin het verkeerde vóór de brand. Johan III Ortt liet rond 1750 het grote toegangshek bouwen met een hoogte van 4,35 m en een breedte van 4,10 m tussen 5,35 m hoge vierkante kolommen. De noordelijke kolom droeg het wapen van Ortt, de zuidelijke kolom dat van zijn eerste vrouw Adriana Huydecoper. Na 1763 zijn nog forse smeedijzeren zijstukken aan het hek aangebracht, waarin de letters Q en E aangebracht werden. De E duidde op de tweede vrouw van Ortt, Dorothea Eyck. Na 1817 en vóór 1836 werd het kasteel in opdracht van mevrouw G.W. Ortt-Schroyenstein, weduwe van Johan IV Ortt, gemoderniseerd en verbouwd. De kruisvensters aan de Vechtzijde werden vervangen door schuifvensters met roedeverdeling en de kleine aanbouw aan de zuidzijde van de noordvleugel werd in breedte en diepte verdubbeld en op gelijke hoogte gebracht met de noordvleugel.

Aan de periode Ortt op Nijenrode kwam in 1853 een einde door de dood van Sara Adriana Ortt. Op een publieke veiling werd het kasteel verkocht aan de Utrechtse industrieel Willem Hendricus de Heus. De Heus was onder andere eigenaar van een koperpletterij en een metaalhandel, commissaris van een tweetal spoorwegmaatschappijen en exploiteerde een drietal gasfabrieken. Hij woonde zelf nauwelijks op Nijenrode maar toch stak hij in 1860 aanzienlijk wat geld in het verbouwen van het kasteel in de in die tijd in de mode zijnde neo-Tudorstijl. De hoeken van de noordvleugel werden bij deze verbouwing voorzien van arkeltorentjes en ter plaatse van de goot werd bij deze vleugel, de traptorens en de voormalige poorttoren een gekanteelde borstwering aangebracht. De houten ophaalbruggen werden vervangen door stenen boogbruggen en op de plek van de ommuring van het binnenplein kwam een balustrade. De grote toren werd verlaagd tot anderhalve verdieping. Willen Hendricus oudste zoon Henri Guillaume Arnoud, die het goed erfde had geen interesse voor dit bezit en verhuurde het voor een aantal jaren aan C.J. van der Meulen die het als kostschool uitbaatte.

In 1903 werden de bezittingen bij publieke verkoop verkocht aan Gerardus van Es. De familie van Es deed het in 1906 echter alweer van de hand aan de combinatie J. Plomp, Th. J. Schipperijn en N. Beutener uit Maarssen, die er hun praktijk van hadden gemaakt grote huizen aan de Vecht op te kopen, het interieur er uit te slopen en te verkopen en vervolgens de huizen als ruïne achter te laten of te slopen. Gelukkig kocht in 1907 de Amsterdamse koffiehandelaar Michiel Onnes het kasteel die het voor 1.250.000 gulden liet restaureren en in zijn huidige verschijningsvorm brengen. Van 1907 tot 1911 werd het hoofdgebouw gerestaureerd, waarbij onder andere gebruik werd gemaakt van antieke onderdelen, zoals schouwen uit de 15e en 16e eeuw en 18e-eeuwse betimmeringen. In 1915 werden de stenen bruggen van Nijenrode weer vervangen door houten ophaalbruggen en de Toscaanse toegangspoort aan de zuidzijde gereconstrueerd. In 1916 werd het dienstgebouw aanzienlijk uitgebreid ten behoeve van paarden, rijtuigen en auto's en het poortgebouw opgetrokken op de plaats van het rond 1750 opgerichte toegangshek. Dat hek werd daarbij teruggeplaatst naar de zuidelijke toegang, waar het oorspronkelijk ook had gestaan, op een plek waar reeds in 1911-1912 een chauffeurswoning in neo-renaissancestijl was gebouwd.

In de jaren 1917-1918 werd de grote toren vrijwel geheel herbouwd, alleen enkele meters metselwerk van de noordhoek zijn nog oorspronkelijk. Bij deze herbouw werd de toren, ten behoeve van enkele gastenkamers en twee badkamers, ook twee verdiepingen hoger opgebouwd dan hij ooit is geweest en van arkeltorentjes en kantelen voorzien. Een van deze arkeltorentjes, die op de noordwesthoek, was al vanaf de eerste verdieping van de toren uitgekraagd en uitgevoerd als traptoren.

In 1930 kocht de Amsterdamse kunsthandelaar Goudstikker kasteel Nijenrode. Hij liet het tussen 1933 en 1935 geschikt maken als expositieruimte. Hij wilde mensen met onvoldoende financiële middelen om zijn vroeg Italiaanse kunstvoorwerpen te kunnen kopen, toch kennis laten maken met de collectie schilderijen en beelden. In een ander deel van het kasteel werden de beroemde feesten gehouden voor een keur aan regeringsfunctionarissen, zakenlui, diplomaten en politici. Goudstikker kwam om in 1940, waarna de kunsthandel overging op de Duitser Alois Miedl, die o.a. veel kunst leverde aan Joseph Göring.

In 1950 verkocht mevrouw Goudstikker-Halban Nijenrode aan de in 1946 opgerichte Stichting Nederlands Opleidingsinstituut voor het Buitenland. In 1986 werd Nijenrode, sinds 1982 Hogeschool voor Bedrijfskunde, een universiteit. Ten behoeve van het opleidingsinstituut werd het kasteel na 1950 verbouwd. De kamers werden collegezalen en kantoren, in de kelders kwam een studentenbar. Het koetshuis werd inwendig verbouwd tot keuken, eetzaal, magazijn en dergelijke. Op het terrein zijn vanaf 195O diverse paviljoens en een rectorshuis gebouwd. Na 1988 werd in de zuidwesthoek van het oude park nog een onderwijscomplex gebouwd.

Plattegrond Nijenrode

Schaalmodel 1:25 in Madurodam

Extra