montfort

//letter grootte //letter type //achtergrondkleur menu //kleur menu //kleur letters //target van de link //aantal aanwezige links ( moet gelijk zijn aan het nr aantal van de onderstaande links ) // naam en url van de link (voor het # teken de naam, achter het # teken de url ) //kan ook een pagina zijn // voor meer links gewoon een parameter kopieren, en nummer aanpassen van "anzahl" // voor meer links gewoon een parameter kopieren, en nummer aanpassen van "anzahl" e="here" id="obj_264" name="obj_264">

Montfort

Het gebied zuidelijk van Roermond heette vroeger het Overkwartier van Roermond en behoorde van oudsher tot het graafschap, later hertogdom Gelre. Hier stond rond 1260 het door Hendrik van Gelre gebouwde kasteel Montfort op een heuvelrug in het waterrijke Vlootbeekdal. Mogelijk was er reeds een bestaand bouwwerk op deze heuvel dat is afgebroken of uitgebreid. Voor de bouw werd hoofdzakelijk gebruikgemaakt van natuursteen. Een deel hiervan is mogelijk afkomstig van een gesloopte verdedigingstoren in Maastricht. Rond 1267 werd de bouw van deze burcht afgerond. Het kasteel kreeg de naam 'Montfort', en gaandeweg kreeg het naastgelegen dorp deze naam ook.

Door z'n ligging en z'n metersdikke natuurstenen ringmuur was het kasteel praktisch onneembaar. De afmetingen van het Kasteel Montfort bedroegen 50 bij 50 meter. Daarmee was het kasteel ook meteen het grootste van Nederland. Ter voorbeeld: Het Muiderslot telt een oppervlakte van 1120 vierkante meter, ten opzichte van het Kasteel Montfort met haar 2500 vierkante meter. Het grondplan was niet vierkant, maar polygoon. De omliggende ringmuur bevatte knikken; uit oogpunt van verdediging.

Bij Hendrik van Gelre's gewelddadige dood in 1285 kwam het kasteel en het daarbij behorend gebied (het Ambt Montfort) in het bezit van graaf Reinoud I van Gelre. Sindsdien was het de meest zuidelijke burcht van het uitgestrekte graafschap Gelre. Reinoud I van Gelre bouwde een vijfde toren op het kasteel, die vanwege de donkere kleur van het natuursteen al gauw de naam van grauwe toren of Grauwert kreeg. Deze toren is vanwege z'n vorm uniek voor Nederland. Nergens anders staat een toren die vanuit een ronde achterkant uitloopt in een scherpe punt en daardoor als het ware als een scheepsboeg uit de frontmuur van het kasteel steekt. Dit bouwtype noemt men ook wel 'tour-a-bec' of snavelbektoren. Graaf Reinoud I heeft zelf niet veel plezier aan deze toren beleefd: hij werd er immers van 1320 tot aan z'n dood in 1326 door z'n eigen zoon Reinoud II in gevangen gehouden.

Voor Reinoud II van Gelre brak een bloeiende periode aan. Doordat hij trouwde met een zuster van de Engelse koning Eduard II, werd zijn status van Graaf veranderd in Hertog. Engeland raakte in conflict met Frankrijk (Honderdjarige Oorlog). Al dan niet gewenst raakte Reinoud II van Gelre door zijn banden met Engeland hier ook bij betrokken. Hij speelde dan ook vaker een belangrijke rol bij vredesonderhandelingen tussen de betreffende landen.

In het jaar 1342 werd begonnen aan een omvangrijke verbouwing van het Kasteel Montfort. Deels had dit te maken door zijn frequente bezoek op het kasteel, waarbij ook zijn gehele hofhouding verbleef. Het bezitten van een groot kasteel verhoogde ook zijn aanzien. Deze verbouwing heeft in totaal maar 2 jaar in beslag genomen. Het kasteel werd omgevormd tot een zwaar verdedigde hertogelijke residentie met een uiterst omvangrijke bezetting: 2 poortwachters, 2 steenslingeraars, 2 torenwachters, 5 overige wachters, 5 ridders, kok, 2 koetsiers, wagenknechten, paardenknechten, timmerman, ruwwerkers, cameneer en tenslotte de drossaard, een hoge ambtenaar die namens de Heer van Montfort het gebied bestuurde.

Door de opkomst van het kanon werd kasteel Montfort rond 1536 uitgebreid met vestingwerken. Dit kon echter niet verhinderen dat het ten tijde van de veldtocht van keizer Karel V in 1543 zwaar beschadigd werd en volledig uitbrandde. Tijdens de Tachtigjarige Oorlog vervulde het kasteel nog een (bescheiden) militaire rol. In 1685-1686 werden de vestingwerken gesloopt en de grachten gedempt. In 1687 werd de Grauwert opgeblazen ter verkrijging van bouwmateriaal voor elders en ten behoeve van de bouw van een nieuwe boerderij op de voorhof. De woon- en bedrijfsruimten van de hoofdburcht heeft men toen bewust gespaard en omgevormd tot een woonkasteel. In 1687 verdwenen tevens de zuidoost- en zuidwesttoren. Rond 1700 werd aan de zuidzijde van het kasteel een Franse tuin aangelegd met omhoog lopende terrassen. Bijna een eeuw na deze omvangrijke sloop- en ombouwwerkzaamheden volgden tussen 1781 en 1786 opnieuw openbare verkopen ter verkrijging van bouwmaterialen, waardoor de Fransen in 1794 een gesloopt kasteel aantroffen.

In 1837 kocht de Roermondse papierfabrikant Jan Willem Burghoff enkele landerijen in Montfort, waartoe ook de kasteelruïne behoorde. Ongeveer tien jaren later, omstreeks 1850, liet deze op een restant van een toren uit de middeleeuwen een achthoekig bakstenen Jachtslot bouwen. Vermoedelijk is dit Jachtslot een ontwerp van de bekende architect Pierre Cuypers. Toen het niet meer bewoond werd is het vanaf 1900 ernstig gaan vervallen. Het Jachtslot is in 2005-2006 gerestaureerd, waarna er een informatiecentrum voor bezoekers in is gerealiseerd rondom het thema 'een kasteel en zijn landschap'.

In 1952 kwam de kasteelruïne in het bezit van de Stichting Kasteel Valkenburg, waaruit de Stichting Kasteel Montfort geboren is. Samen met Heemkunde Vereniging Roerstreek, de gemeente Montfort en de Monumentenzorg vonden in 1976-1981 omvangrijke consolidatiewerkzaamheden van de kasteelruïne plaats.

Plattegrond ruïne Montfort

Extra