ingelmunster

Het kasteel van Ingelmunster is een omwald kasteel, in zijn huidige vorm grotendeels teruggaand op 18e eeuw, met een omringend park, gelegen tussen de Mandel - die de omwalling voedde - en de kerk, waarop het kasteel van oudsher georiënteerd was. In het westen is het kasteelcomplex toegankelijk via een kasteelpoort met conciërge-woning aan de Stationsstraat, in 1969 achterin vereenvoudigd heropgebouwd als eenvoudig bakstenen volume onder leien mansardedak. De noordelijke toegangshekken tussen pijlers van o.m. gesinterde baksteen, aan Markt zijn buiten gebruik.

De z.g. "Kasteelhoeve" ten oosten van de kerk is in begin jaren 1980 afgebroken om plaats te maken voor het nieuwe gemeentehuis (1982-1984); schuur en duiventoren zijn in 1987 overgebracht naar het openluchtmuseum van Bokrijk.

In 882 wordt het toenmalige klooster uit de 7e eeuw op de plaats van het huidige kasteel, geplunderd en in brand gestoken door de Noormannen.

Tussen 1071-1093 bouwt graaf Robrecht de Fries een waterburcht op de ruïnes van het klooster. Deze plaats wordt uitgekozen omwille van de strategische ligging op de kruising van de Mandel en de krijgsweg Kortrijk-Brugge.

In 13e eeuww zijn het kasteel en de omringende heerlijkheden eigendom van de familie van Rodhes. In 1297 belooft de Franse koning de Brugse schepenen in het kasteel van Ingelmunster - ook de "Sleutel van Vlaanderen" genoemd - de relikwie van het H. Bloed te sparen.

In 14e eeuw zou de toenmalige heer, Jan VII van Gistel, het kasteel reeds verbouwd en verrijkt hebben met een carillon. In 1580 heeft de waterburcht zwaar te lijden onder de z.g. "Slag van Ingelmunster".

In 1583 verwerft de Saksische edelman Otto de Plotho, bevelhebber van een huurlingenleger in dienst van de Franse koning, de waterburcht en de omliggende heerlijkheden.

De gravure in A. Sanderus van 1641 toont, evenals figuratieve kaarten van 1664 en 1665, een vierkante waterburcht met (hoek)torens en kantelen, en eilandjes in de omwalling. Het noordelijke eilandje staat via een ophaalbrug in verbinding met het eigenlijke kasteel. Blijkens een rekeningen boek vinden er In 1644 herstellingswerken aan deze brug plaats. Het eilandje ten oosten - zonder duidelijke functie op de gravure en kaarten - is heden nog bewaard.

Vanaf de 17e eeuw bouwen de baronnen de Plotho, baronstitel verworven in 1643, de burcht geleidelijk om tot een "lustkasteel". De verbouwing van 1657-1697 onder Delphin de Plotho wordt teniet gedaan door kanonnengeschut in 1695 (negenjarige oorlog tussen Frankrijk en Spanje, 1688-1697). Het Landboek van 1720 (kopie van 1792) geeft nog steeds een waterburcht weer.

In de 18e eeuw, onder bouwheer Gebhard Franciscus de Plotho, heer van Ingelmunster tussen 1709-1755, herrijst het kasteel onder Franse invloed fasegewijs als een classicistisch geïnspireerd U-vormig bouwwerk met staatsieplein, dit op de fundamenten van de kelders op vierkante plattegrond en binnen de omwalling van de vroegere waterburcht. De kelders worden mogelijk bij deze gelegenheid overwelfd. De vroegere bakstenen aanzetten van de zuid- en oostgrachtgevel en de aanzet van uitkragende halfronde torens blijven bewaard. Het terras voor de oostvleugel omvat de aanzet van een hoek- en traptoren van de waterburcht.

Tussen ca. 1727-1729 (eerste bouwfase) worden de zijvleugels met lange gevels van oorspronkelijk zeven traveeën en korte gevels van twee traveeën gebouwd.

Een contract van 1727 met Jean Baptiste Dumoulin, Doorniks meester-metselaar, stipuleert de afbraak van een gedeelte van de oude burcht en de herbouw ervan o.l.v. de Doornikse architect Pien. Een gerechterlijk stuk van 1729 stelt dat timmerlieden uit Kortrijk en Ingelmunster in 1728 "ghesaemdelycken hebben aenghenomen van te maeken generaelyck alle het temmerwerck consisterende ende dependerende aen de twee vleughels de gonne nieuwelynkx syn beginnen opbauwen binnen het Casteel van het selve Inghelm(un)stre beneffens de twee schoone, groote trappen te maeken in de vestibullen vande selve vleughels...".

Ca. 1735-1736 (tweede bouwfase) wordt de hoofd- of zuidvleugel van zeven traveeën gebouwd tussen de zijvleugels zodat de zogenaamde corps de logis onstaat. De bouw vindt plaats o.l.v. bouwmeester broeder Bartholomeus.

Het Landboek van 1736 stelt reeds een afgewerkt U-vormig kasteel onder mansardedak voor; de mezzanino en het fronton zijn echter niet afgebeeld. Blijkens de z.g. "declaratie van het arduyn nodich tot de cordelogie van 't Casteel Ingelm(unst)re" van 1735 is Jan de Jaeghere, een Gents meester-steenhouwer, leverancier voor de gevel aan de erekoer. Hierin wordt ook melding gemaakt van de barokconsoles van "wit Ryssels steen" waarop de mezzanino en het fronton aansluiten.

In 18e eeuw bouwt Charles de Plotho, heer van Ingelmunster van 1767 tot 1825, de natuurstenen boogbrug die leidt naar het staatsieplein en voorzien is van balusterleuningen en rococosiervazen.

In de Franse tijd emigreert de heer van Ingelmunster; bij de openbare verkoping van een deel van de inboedel van het kasteel treden stromannen voor hem op.

In 1806 wordt het houtwerk vernieuwd. Het huidige houtwerk gaat mogelijk qua patroon, grotendeels op die periode terug.

In 1825 erft de Franse edelman C.A.C. Descantons de Montblanc kasteel en gronden.

Tussen 1835 en 1845 (derde bouwfase), worden de zijvleugels verlengd met hoekpaviljoenen van twee traveeën. Mogelijk worden in dezelfde periode aan de grachtzijde van de oostvleugel, die blijkens een tekening van S. Vermote (1813) op drie verticale vensterregisters na oorspronkelijk blind was, in alle traveeën. vensters gemaakt. Een deel ervan is wel blind, maar met raamimitatie. Mogelijk vonden ook interieurwijzigingen plaats..

In de 19e eeuw wordt de neogotische kapel in de oostvleugel ingericht. In de aanzet van de noordoost-hoektoren worden neogotische spitsboogvensters aangebracht.

In 1914 wordt het hoofdkwartier van de z.g. Noordelijke legers in het kasteel gevestigd, in 1917 verplichten de Duitsers de kasteelheren hun woonstee te verlaten.

In 1986 wordt de inboedel van het kasteel openbaar verkocht door het Antwerpse veilinghuis Leys. De verkoop van de grisailles in de rococosalons wordt echter verijdeld. Gravin de Montblanc verkoopt het kasteel aan de plaatselijke brouwerij Van Honsebrouck die publicitair gebruik maakt van het kasteel.

In 1987 worden dringende instandhoudingswerken uitgevoerd, o.m. herstellen van de brug en leegpompen van de slotgracht.

In 1988 wordt de brouwerij- en kasteelmuseum in de kelders v an het kateel ingericht In 2000 wordt ook de eerste bouwlaag in het museumcircuit opgenomen met o.m. scènes uit W.O. II.

Sober U-vormig onderkelderd gebouw; aan staatsiepleinzijde, twee bouwlagen, met mezzanino, aan grachtzijde op souterrain; afgewolfde leien mansardedaken en houten dakkapellen met frontonbekroning. Baksteenbouw met gebruik van arduin voor plint, kordonlijsten, vensteromlijstingen en hoekblokken. De drie bouwfases zijn duidelijk te onderscheiden door een kleurverschil van de baksteen en lichte stijlverschillen.

Hoofdvleugel met dubbelhuisopstand aan het gekasseide staatsieplein toegankelijk via de vermelde boogbrug. Horizontale gevelgeleding d.m.v. arduinen plint (keldervensters), doorgetrokken lekdrempels, hoofdgestel met arduinen architraaf waarboven mezzanino met houten kroonlijst, centraal geaccentueerd door gekornist classicistisch fronton van drie traveeën met bloemmotieven en wapenschild van de familie de Plotho. In de eerste en tweede bouwlagen getoogde vensters in een geriemde omlijsting met oren, neuten en druiplijst; in de mezzanino, rechthoekige vensters in geriemde omlijsting. Rondboogportaal, oorspronkelijk met geblokte pilasters (nog aanwezig) en kroonlijst . Mogelijk pas in 19e eeuw verrijkt met een portiek met Toscaanse zuilen en fronton. Accentuering van de hoofdvleugel door de kleine roedeverdeling van de vensters van de eerste bouwlaag en de mezzanino.

Gelijkaardige geleding van de zijvleugels aan het staatsieplein, echter met uitgesproken kordonlijst. Geleding van de licht vooruitspringende 19e eeuwse hoekpaviljoenen van donkerder baksteen d.m.v. arduinen hoekkettingen, deuren en vensters met lekdrempel op consoles; flankerende blinde oculi in arduinen omlijsting.

De grachtgevel van de hoofdvleugel - uitziend op een open parkaanleg - behoudt de blinde gevels van de kelders van de vroegere waterburcht o.m. met aanzetten van torens. De getoogde vensters van de eerste en de tweede bouwlaag zijn gevat in een geriemde omlijsting van bepleisterde baksteen met oren, neuten en arduinen druiplijst; de rechthoek van de mezzanino in een vlakke bepleisterde omlijsting. De middentravee wordt geaccentueerd door een rondbogig deurvenster met balusterleuning in een geprofileerde omlijsting met in de zwikken bloemmotief, bekroond d.m.v. gebogen fronton op barokke consoles met acanthusbladmotief.

In de smalle zuid- en de lange westgrachtgevels van de zijvleugels worden de zware kordonlijsten van het staatsieplein herhaald. De getoogde muuropeningen zijn gevat in een geblokte omlijsting van arduin. De smalle zuidgevels, die de grachtgevel van het hoofdvolume flankeren, zijn afgewerkt met arduinen hoekpilasters. Gelijkaardige afwerking van de eerste twee traveeën van de grachtgevel van de oorspronkelijke westzijvleugel. De minder zichtbare grachtgevel van de oostvleugel bewaart nog oudere voor 18e eeuwse aanzetten van torens en is erg sober opgevat: ritmering d.m.v. vensters, deels blind met vensterimitatie; de drie oorspronkelijke vensterregisters onderscheiden zich door de geblokte omlijsting.

Behouden 19e eeuws houtwerk: vleugeldeur en vensters met grote roedeverdeling, kleine roedeverdeling in de tweede bouwlaag en de mezzanino van de hoofdvleugel aan het staatsieplein. Vroegere persiennes zijn nu verdwenen.

Interieur. Het vrij sobere exterieur met zijn al bij al vrij homogeen uitzicht contrasteert met het meer verfijnde interieur waarin opeenvolgende stijlen aan bod komen. In de hoofdvleugel wordt de centrale vestibule in eenvoudige empirestijl getypeerd door muuropeningen in een aangepaste rondboogomlijsting, gekoppelde gegroefde pilasters en een getande lambrisering. Muur- en plafondschilderingen met florale motieven resp. boven de binnendeuren en rond de luchter. Links van de vestibule, trappenhal met houten bordestrap naar de drie bouwlagen. en toegang tot de kelder.

Op de begane grond van de hoofd- en westyzijvleugel rococogetinte salons met houten lambriseringen, schouwen van marmer z.g. 'rouge royale', boven spiegels, stucwerk met o.m. voorstelling van de symbolen van de jacht, grisailles, deurstukken met voorstelling van spelende putti, parket. Merkwaardig elipsvormig zuid-west hoeksalon; gegroefde houten zuilen met ionische kapitelen.

19e eeuws hoekpaviljoen van de westvleugel met laatclassicistisch cassettenplafond; scheiding tussen de 19e- en 18e-traveeën. d.m.v. brede drieledige rondboogarcade; marmeren steektrap naar de bovenverdiepingen vanuit de eerste rondboog. Handgreep bestaande uit touw met kwasten gehouden door medaillons met leeuwenkop.

Op de begane grond van de oostvleugel, kleinere leefruimten, muurschilderingen met bloemmotieven in de rondboogvelden van de deuren, diensttrap als slingertrap. Neogotische kapel; gestuct kruisribgewelf met hangende sluitsteen.

Op de bovenverdieping, aan de staatsiepleinzijde omlopende gang geritmeerd d.m.v. rondbogige scheibogen en oculi boven de kamerdeuren. Rijk uitgewerkte rococo- of classicistisch getinte salons en slaapkamers met alkoven. Centraal halfrond salon (hoofdvleugel) in empirestijl met achterliggende boudoirs. Herhaling van de elipsvormig zuid-west hoeksalon, de grisailles, de deurstukken, de marmeren schouwen enz. In de mezzanino, personeelskamers; centrale kamer met alkoof, mogelijk voor butler.

De goed verlichte kelders van de weest- en oostvleugels zijn breed overkluisd d.m.v. Boheemse kappen. Hierin is de bewaarde personeelskeuken ondergebracht; ook een klein brouwerij- en kasteelmuseum, en cafetaria; merkwaardig - ontpleisterd - kegelvormig gewelf in de aanzet van de oost-hoektoren. De overwelving van de kelder onder de hoofdvleugel rust op zware arduinen zuil(en) en tegen de binnenmuren op pilasters met lijstkapiteel ; 18e eeuwse bepleistering van de gewelven.

Sterk verwilderde 19e eeuwse parkaanleg met vnl. beuken, paardenkastanjes, linden en in mindere mate eiken; restant van voedingskanaal voor de wal. Tussen conciërge-woning en kasteel, drie majestueuze platanen en recente beeldhouwwerken van Lyn Chadwick (Engeland). Aan de noordoost kant van het park, rest van tuinmuur met korfboogpoort en oost-west georiënteerde oude beukendreef uitlopend op gedenkkapel voor O.-L.-Vrouw van Fatima, naar verluidt van 1948. Het parkgedeelte over de Mandel convergeerde naar een arduinen paal, nu aan de kanaaloever. Restant van metalen 19e eeuwse boogbrug over de Mandel, geaccentueerd door taxussen.

Literatuur

Afdeling ROHM West-Vlaanderen, Cel Monumenten & Landschappen, Archief nr. 337. Kadasterarchief West-Vlaanderen, mutatieschets 207, mutatiestaat 223 (1845).

RAK, Fonds de Plotho, geschreven bronnen (archiefnrs. 339, 418 P, 1085, 3289) en figuratieve kaarten van 1664 en 1665.

BLOMME B., Het kasteel te Ingelmunster, in Mandeldal, 6, 1981, p. 183-186.

DE MEAUX M. (laatste barones te Ingelmunster), Geschiedenis van het kasteel van Ingelmunster, Ingelmunster, 1971 (brochure).

Den Hert, Een tijdperk is voorbij - Ingelmunsters kasteel verkocht, in Den Hert, 14, VII, december 1986, p. 3-7.

DHONDT L., e.a., 18de-eeuwse architectuur in België. Laatbarok - rococo - neoclassicisme, Tielt, 1998, p. 57-59.

GENICOT L.F. (red.), Het groot kasteelboek van België. Kastelen en buitenplaatsen, s.l., 1977, p. 155-156.

VAN HOOREWEDER T., De levensjaren van het Ingelmunsters kasteel, s.l., s.d. (brochure).

VERSCHEURE S., De paal, een raadsel opgelost ?, in Den Hert, 37, XIX, juni 1998, p. 4-10.

Brouwerij van Honsebrouck Oostrozebekestrraat 43

8770 Ingelmunster

In het kasteel was brouwerij van Honsebrouck gevestigd, dat een aantal bieren op de markt brengt. Klik op bovenstaande afbeeldingen om naar de site van de brouwerij te gaan.

//letter type //achtergrondkleur menu //kleur menu //kleur letters //target van de link //aantal aanwezige links ( moet gelijk zijn aan het nr aantal van de onderstaande links ) // naam en url van de link (voor het # teken de naam, achter het # teken de url ) //kan ook een pagina zijn //kan ook een pagina zijn //kan ook een pagina zijn de="here" id="obj_308" name="obj_308">e="here" id="obj_320" name="obj_320">

Foto: Wikipedia