haarzuilens

//letter grootte //letter type //achtergrondkleur menu //kleur menu //kleur letters //target van de link //aantal aanwezige links ( moet gelijk zijn aan het nr aantal van de onderstaande links ) // naam en url van de link (voor het # teken de naam, achter het # teken de url ) //kan ook een pagina zijn // voor meer links gewoon een parameter kopieren, en nummer aanpassen van "anzahl" // voor meer links gewoon een parameter kopieren, en nummer aanpassen van "anzahl" here" id="obj_142" name="obj_142">

Mysterieuze verhalen van

Anton van Oirschot

Sanitair kasteel De Haar

De Haar

Dat het vijfhoekig waterkasteel De Haar, gelegen op een hogergelegen stroomrug langs een dode arm van de Rijn (=een hare), een 19e eeuws nep-kasteel is, is een misvatting. Het is welliswaar in die tijd herbouwd, maar de onstaansgeschiedenis ligt veel verder terug. Het zal gesticht zijn in de 13e eeuw zoals archeologisch onderzoek onder de voet van noordwestelijke Riddertoren, bleek. Ook aktes uit die periode wijzen in die richting.

In een document van 1247 wordt ene Werner genoemd als heer van de Haar. In een ander document van 1282 wordt wederom gewag gemaakt van ene Werner van de Haar, die als schout de rechtspraak van de streek uitoefende en in 1309 stierf. In 1365 wordt Gijsbrecht Boekel van de Haar genoemd, die het kasteel in leen had van de bisschop van Utrecht. Na diens dood 1419 vererfde het op zijn zoon Gijsbert en vervolgens op zijn kleinzoon Werner. Via Werners zus, Josina kwam het kasteel door haar huwelijk met een heer van Zuylen en haar zoon Dirk van Zuylen van der Zevender in handen van het geslacht van Zuylen. Deze Dirk liet het kasteel danig aanpassen. Hij was Hoeks gezind en tegen het Bourgondisch gezag met als gevolg dat de Kabeljauwen in 1482 kasteel de Haar belegerden. Het werd verwoest. Na de dood van zijn vader Dirk in 1503 werd in 1505 Steven van Zuylen vergiffenis geschonken voor zijn vaders ontrouw en kreeg hij De Haar weer in leen. Hij liet het kasteel herbouwen in de vorm zoals wij het nu grotendeels kennen. In 1641 overleed de laatste van Zuylen en het leengoed vererfde op het geslacht van Renesse van Moermond.

Kasteel de Haar overleefde ook het rampjaar 1672 waarin de Franse troepen van Lodewijk XIV het kasteel plunderden en flink beschadigden. In 1761 kwam het door vererving weer in bezit van de familie Van Zuylen van Nijvelt, geen directe afstammelingen van de middeleeuwse eigenaren, maar van de zuidelijk tak van dit geslacht. Omdat de leden van dit geslacht het kasteel niet bewoonden, verviel het meer en meer tot ruïne. Aan de ruïneuze staat kwam een eind toen baron Etienne van Zuylen van Nijvelt in 1892, vermoedelijk aangespoord door Victor de Stuers , besloot zijn voorouderlijk woning in oude glorie te laten herstellen. Hij was getrouwd met Hélène de Rothschild. Geldgebrek was dus geen probleem. De bekendste architect van die tijd, de Roermondse Pierre Cuypers werd ingeschakeld. Cuypers had al faam verworven met de ontwerpen van kerken, het centraal station en het Rijksmuseum beiden in Amsterdam. Bij de reconstructie volgde Cuypers getrouw de buitenomtrek van het kasteel en maakte gebruik van oud muurwerk. Door andere soorten baksteen te gebruiken accentueerde hij het verschil tussen de nieuwe en historische gedeelten. Aan de binnenzijde streefde hij niet naar middeleeuwse authenciteit. Het kasteel moest bewoonbaar zijn. Zo werden liften, warm en koud stromend water voorzieningen, verwarming en electra aangebracht. Hierdoor was het geriefelijk wonen in het 200 vertrekken en 30 badkamers tellende kasteel. Door dit comfort maakten de van Zuylens er later een gebruik van eens per jaar verblijf op het kasteel te houden. De huidige baron Thiery van Zuylen van Nyevelt houdt deze traditie in ere omdat hij dit recht bedongen had toen hij het kasteel in 2000 overdeed aan de Stichting Kasteel De Haar. In september verblijft hij op de Haar, en dan is het niet toegankelijk voor publiek.

De belangrijkste wijziging die Cuypers aanbracht was de overkapping van de binnenplaats. Het werd een hal. Tegen de oude buitenmuren van die binnenplaats bracht hij galerijen aan zodat de verschillende vertrekken afzonderlijk te betreden waren zonder door de aangrenzende kamers te hoeven gaan, zoals dat voorheen het geval was. Het interieur werd verder door Cuypers voorzien van veel beeldhouwwerk, zowel in steen als hout. Dit werd in zijn Roermondse en Amsterdamse ateliers door kunstenaars en handwerkslieden vervaardigd. Deze rigoureuze restauratie besloeg ca. 20 jaar.

Ook de tuinen werden onder handen genomen. In 1895 kreeg Henri Copijn hiertoe de opdracht. Hij creëerde een Engels landschapspark, waarbinnen, direct rond het kasteel, Franse stijltuinen zijn aangelegd. Voor de aanleg van het park werden 7000, veertig tot zestig jarige bomen uit heel Utrecht naar de Haar gebracht. Voor de inrichting van het park werd, met uitzondering van de kerk, het dorp Haarzuilens afgebroken. Ongeveer een kilometer verderop verrees het weer in pseudo middeleeuwse stijl, ook grotendeels door Cuypers en zijn zoon Jos ontworpen.

In 2000 werd geconstateerd dat de middeleeuwse fundering het huidige kasteel liet langer kon dragen wat weer een nieuwe restauratie noodzakelijk maakte. Omdat dit niet te betalen was voor een privé persoon deed de baron het kasteel over aan de Stichting Kasteel De Haar. De collectie is in dertig jaar durende bruikleen gegeven en de familie heeft het recht behouden om 1 maand per jaar op het kasteel te komen resideren. Sinds 2004 zijn de landerijen deels eigendom van Natuurmonumenten.

plattegrond De Haarr

Extra