essenburgh

//letter grootte //letter type //achtergrondkleur menu //kleur menu //kleur letters //target van de link //aantal aanwezige links ( moet gelijk zijn aan het nr aantal van de onderstaande links ) // naam en url van de link (voor het # teken de naam, achter het # teken de url ) //kan ook een pagina zijn // voor meer links gewoon een parameter kopieren, en nummer aanpassen van "anzahl" ="here" id="obj_175" name="obj_175">

Essenburg

Het huidige kasteel de Essenburg dateert van rond het midden van de 17e eeuw. Over een eventuele middeleeuwse voorganger is niets bekend. In archieven wordt geen enkele vermelding gemaakt van een vroegere bebouwing. Ook bij archeologisch onderzoek zijn geen sporen gevonden van een eerder huis op de huidige plaats. Het kasteel dateert van 1652. Het kasteel bestaat uit twee delen, die het ogenschijnlijk een symmetrisch uiterlijk verschaffen. Het rechter deel is echter groter dan het linker deel. Het lijkt dus waarschijnlijk dat het huis in fases is gebouwd. De bouw vond vermoedelijk in de periode van 1639 tot 1652 plaats. Een steen met betreffend jaartal wijst in ieder geval in die richting. De toren werd als laatste toegevoegd, om de adellijke allure te versterken.

Om toegelaten te kunnen worden tot het Gelderse ridderschap, dat uitzicht verschafte op lucratieve ambten en huwelijksmogelijkheden, moesten de kandidaten aan een aantal eisen voldoen. Ze moesten van adel zijn, het protestantse geloof aanhangen en een riddermatig bezit hebben. Dit laatste was niet verplicht, maar een adellijke behuizing op het platteland verhoogde in het Kwartier van Veluwe wel het statussymbool.

Zo probeerde ook het geslacht Coolwagen tot de ridderschap toegelaten te worden. Buiten kijf waren ze van adellijke afkomst, maar ze behoorden tot de Rooms Katholieke Kerk en bovendien beantwoordde hun bezit qua grootte niet aan de eisen in het nieuwe reglement van de Ridderschap van Veluwe. In 1639 kocht Johan Coolwagen land in Hulshorst, waarop hij een kasteel liet bouwen op de grens van Harderwijk en Ermelo. Middels dit kasteel trachtte hij zijn status te verhogen en in de Ridderschap opgenomen te worden. Dit plan had geen succes. De familie kwam in steeds grotere sociale, maar vooral financiële problemen. De familie was in 1680 genoodzaakt het goed te verkopen aan hun belangrijkste schuldeiser, de Amsterdamse koopman Zacharias Breske. In 1691 kwam het landgoed in handen van Cornelis Noorman, gehuwd met Catherina Coeck uit Harderwijk. Leonard van Heteren uit Den Haag kocht in 1714 voor 3000 rijksdaalders het kasteel. Hij was o.a. stadsecretaris, later schout en weer later schepen van Harderwijk. Hij overleed in 1720 waarna zijn weduwe hertrouwde met de steenrijke vishandelaar, Anthony van Westerfelt. Hij had zijn vermogen vooral in landerijen belegd en door goede huwelijken te sluiten wed het bezit grondig uitgebreid. Maar familieleden konden niet doordringen in de stadsregering daar ze Katholiek waren. Daarom stapte Anthony over naar de Nederduitsgereformeerde kerk, waarna hij enkele weken later schepen van Harderwijk werd. Na Anthony’s overlijden erfde zoon Heribert niet alleen de landgoederen maar volgde zijn vader ook op in alle ambten. De drie van zijn overgebleven dochters bleven ongehuwd. Het landgoed vererfde op o.a. de familie de Vries. Doordat Samuël Johannes Sandberg huwde met Aleyda Johanna van Westerfelt, die de Essenburg geërfd had, kwam het landgoed in zijn familie. Samuël bracht het tot voorzitter van de Tweede Kamer en in 1816 in de adelstand verheven. Hij kreeg de titel van baron. De familie voegde da naam van het kasteel toe aan hun naam: Sandberg van Essenburg. De Sandbergs hadden grote invloed in Harderwijk en Nunspeet, maar vooral in Hierden. Baron Heribert Willem Aleid Sandenburg van Essenburg gaf toestemming de spoorweg Amerfoort-Zwolle over zijn gebied aan te leggen onder de voorwaarde dat de trein ten eeuwige dage bij het te bouwen station van Hulshorst zou stoppen. De oude belofte ten spijt werd het station van Hulhof in 1987 opgeheven.

In 1910 woonde de weduwe Sandberg, geboren baronesse van Haersholte met haar dochter en drie dienstbodes op het negentien vertrekkende kasteel. In 1924 verkocht de familie Sandberg haar bezittingen rond Harderwijk, waaronder het kasteel de Essenburg, de villa klein Essenburg, de retmeesterwoning en 15 bij het landgoed behorende boerderijen. Veel goederen werden opgekocht door speculanten. Tenslotte kocht mevrouw Goedkoop-De Jong het kasteel de Essenburg en liet het grondig verbouwen. Het interieur onderging een volledige wijziging, waarbij de eetkamer veranderde in een hal waarin een trap werd aangebracht. De uitbouw aan de achterzijde werd op gelijke hoogte gebracht met de rest van het kasteel. De ingang werd veranderd en de ramen teruggebracht in zeventien eeuwse stijl. Ook de directe omgeving, tuinen en vijvers werden totaal gewijzigd. Van de oorspronkelijke Essenburg bleef weinig over.

In 1943 was Bernard Carp eigenaar van het kasteel. Tijdens en direct na de Tweede wereldoorlog was het kasteel een verblijf voor Duitse soldaten en evacués. Daarna stond het leeg tot 1950 toen de Norbertijnen uit Heeswijk-Dinther het kasteel verwierven en er een klooster van maakten. In 1969 fungeerde het voornamelijk als vormingscentrum en vanaf 1979 bestaat de mogelijkheid in het kasteel te trouwen.

Extra