epemastate

//letter grootte //letter type //achtergrondkleur menu //kleur menu //kleur letters //target van de link //aantal aanwezige links ( moet gelijk zijn aan het nr aantal van de onderstaande links ) // naam en url van de link (voor het # teken de naam, achter het # teken de url ) //kan ook een pagina zijn // voor meer links gewoon een parameter kopieren, en nummer aanpassen van "anzahl" "here" id="obj_50" name="obj_50">

Epemastate

De eerste vermelding van de Epemastate dateert van 1449 waarbij Abba Sittar als eigenaar wordt genoemd. Bij de reeds 13e eeuws houten woning bouwde deze Abba Sittar op een opgeworpen heuveltje een stins, een steenhuis. De state was dus een sate, een herenboerderij aangevuld met een versterkt huis, die eerst aangeduid werd met de voornaam van de eigenaar, Epe, maar later met de familienaam Epema. Vandaar de naamgeving: Epemastate. Rond 1564 werd het goed aangekocht door Anne Pieterdr, weduwe van Allaerd Andreasz. Jongma. Hierdoor kwam het in bezit van de familie Jongma. Met de dood in 1620 van de laatste telg Pieter Pieters Jongsma stierf dit geslacht uit en ging het goed via vererving over op neef Idts Idtsz. van Albeda, die vermoedelijk de bouwheer van de nieuwe Epema state moet zijn geweest.

In 1651 kwam het kasteel in bezit van Doeke Martena van Burmania, grietman van Wymbritseradeel. Hij bezat ook het Camminghahuis in Franeker en de Camstrastate te Firdgum. Hij liet de Epemastate in 1652 verbouwen en gaf de opdracht tot de bouw van het poortgebouw. Volgens een tekening van J. Stellingwerf bestond het toenmalige pand uit een voor- en achterhuis. De hoofdverdieping, boven een souterrain had een hal met aan weerszijden één kamer, een zolder met diverse ruimtes, getuige de kleine vensters met kruiskozijnen. Het huis was voorzien van een Vlaamse trapgevel. Aan weesrzijden van het hoofdgebouw stonden verscheidene bijgebouwen.

Bij een drastische renovatie in 1825 verdwenen de 17e en 18e eeuwse elementen. De zolder werd verhoogd en de Vlaamse gevel verdween. De vensters werden vervangen door empireramen. De bijgebouwen verdwenen.

Rond 1880 wilde de toenmalige eigenaar het huis verfraaien met een koepel op het dak, maar deze moest weer snel gesloopt worden daar hij te zwaar was voor het huis. In 1894 vond wederom een verbouwing plaats, ditmaal in neorenaissance stijl waarbij voor- en zijgevel ommetseld werden met rode bakstenen en de kruiskozijnen teruggeplaatst werden.

Na drie generaties Burmania en vanaf 1746 zeven generaties Rengers, kwam het in bezit van de huidige bezitters, jonkheer en mevrouw Eysinga.

Het huidige huis wordt als volgt omschreven: In oorsprong 17e eeuws; in 1894 ombouwd met een schil in Renaissance-stijl naar ontwerp van de architect J. Kok met stijlkenmerken van Viollet-le-Duc; rechthoekig bakstenen gebouw met twee bouwlagen op kelderverdieping onder schilddak met leien en twee hoekschoorstenen; voorgevel van 6 traveeën, waarvan in de derde van links de onder een eigen zadeldakje met leien naar voren uitgebouwde ingangspartij met klokgeveltje, waarin natuurstenen ronde wapensteen; hierboven een getrapte Vlaamse gevel met verdiepte geknikte lancetboog; voor de ingang een dubbele stoep met 5 treden en eenvoudige ijzeren leuning; witgeschilderde oostgevel met 4 traveeën; beide bouwlagen met kruisvensters met glas-in-lood in bovenhelft en onderluiken; parterreramen met verdiepte korfbogen, ramen op verdieping met geblokte segmentbogen; achtergevel met onregelmatige oorspronkelijke 17e eeuwse raamverdeling; meerruitsvensters; lagere aanbouw (één bouwlaag) aan westgevel, waarin garage en dienstwoning; schilddak met leien en hoekschoorsteen; daarnaast nog een zeer hoge nokschoorsteen; voorgevel met dubbele garage onder segmentboog; aan weerszijden een klein tweelichtsvenster; erboven een getrapte Vlaamse gevel met vierlichtsraam. Het geheel is omgeven door een park bestaande uit a. huiseiland, b. oprijlaan, c. achterbos, d. zijbos en e. Weilanden.

a. Het rechthoekige huiseiland, in oorsprong 17e eeuws of ouder, dat ca. 80 m . ten zuiden van de Epemawei ligt, is geheel omgracht en bereikbaar via de oprijlaan en het asymmetrisch geplaatste poortgebouw; aan de buitenzijde van de gracht een singel van linden (binnenzijde) en eiken (buitenzijde); naast een erfverharding van grind is er aan de voorzijde van het huis (noord) een Neo-geometrische rozenparterre, 19e eeuws; verder is er naast en achter het huis een nieuwe bescheiden aanleg in de trant van Roodbaard.

b. De oprijlaan, 17e eeuws of ouder, loopt vanaf de Epemawei in een rechte lijn naar het poortgebouw; laan en poort zijn niet gecentreerd op het midden van het huis; de laan heeft een puinverharding en heeft aan weerszijden een enkele rij linden; aan het begin een inrijhek.

c. Het rechthoekige achterbos heeft zijn huidige vorm gekregen in het begin van de 20e eeuw; het werd toen ingericht als rozentuin met een padenkruis, dat in het midden de vorm van een ellips kreeg; slechts vage sporen resteren, o.a. twee korte stukken lindelanen ten oosten en westen van de ellips; in het weiland achter het bos is in de jaren 90 van de 20e eeuw een vijver gegraven met bosrand op basis van de verdwenen Roodbaard-aanleg.

d. ten westen van de gracht, ligt een nieuw ingeplante boomgaard en in het stukje bos ten westen van de oprijlaan zijn mogelijk de resten gevonden van de Middeleeuwse stinswier, de voorganger van Epemastate.

e. De weilanden en gronden direct ten westen, zuiden en oosten van het stateterrein

Het poortgebouw, ook 17e eeuws, met houten aanbouw uit 1894; gebouw van twee bouwlagen op rechthoekige plattegrond onder zadeldak met geglaasde pannen; geplaatst in de gracht; gele kleine baksteen met rode hoekklezoren als versiering; 19e eeuwse verlenging van ruim 4 m . in hout, verticale delen; 8-hoekige bakstenen traptoren met puntdak (8 vlakken) met leien aan westgevel; in de oksel van traptoren en houten verlenging een houten vleugel onder eigen zadeldakje, evenwijdig aan het grote dak; ook met geglaasde pannen; poortdoorgang met twee kruisgewelven met ribben; binnenzijde oostmuur met blindnissen; in westmuur toegang tot toren; verlengde deel heeft in oost- en westwand telkens twee meerruitsvenster; noordgevel met ronde poort met dubbele eiken deuren met loopdeurtje, die nog uit de bouwtijd stammen!!; erboven een polychrome wapensteen Van Burmania/ Van Juckema, 1652; daarboven twee meerruitsvensters; houten zuidgevel met poortdoorgang met de hergebruikte deuren van het vroegere, kleine gebouw; onder het gebouw een gemetseld waterpoortje, dat de beide grachtdelen verbindt; op de verdieping een woning; op toren en de zuidelijke, houten tuitgevel een vergulde windvaan met dezelfde alliantiewapens. Het gebouw werd in 1992-93 grondig gerestaureerd.

Extra