duurstede

//letter grootte //letter type //achtergrondkleur menu //kleur menu //kleur letters //target van de link //aantal aanwezige links ( moet gelijk zijn aan het nr aantal van de onderstaande links ) // naam en url van de link (voor het # teken de naam, achter het # teken de url ) //kan ook een pagina zijn // voor meer links gewoon een parameter kopieren, en nummer aanpassen van "anzahl" // voor meer links gewoon een parameter kopieren, en nummer aanpassen van "anzahl" // voor meer links gewoon een parameter kopieren, en nummer aanpassen van "anzahl" re" id="obj_136" name="obj_136">

Wijk bij Duurstede

Kasteel Duurstede is een vierkante waterburcht, waarvan nu nog alleen de vierkante woontoren en een ronde toren op een eiland in de voormalige slotgrachten resteren. Het stamt uit de 13e eeuw. In 1270 laat Zweder van Abcoude uit het geslacht Van Zuylen de donjon uit baksteen optrekken op de plek waar het oude plaatsje Dorestad gelegen had. Hij liet het stenen bouwsel Duurstede noemen. De afmetingen van de toren zijn 11,5 bij 11,5 meter. De muren zijn 2,5 meter dik. De toren was opgedeeld in 2 ruimtes elk met een koepelgeweld. De ingang tot deze toren lag op de eerste verdieping, die alleen middels een houten trap te bereiken was. Dit was uit veiligheidsoverwegingen gedaan en de houten trap kon in tijden van nood snel gesloopt of afgebrand worden. In de loop van de tijd werd de onderste ruimte van de toren opgedeeld door een tussenvloer, terwijl boven de woonverdieping een zolder werd toegevoegd. In de woonruimte was een grote haard, een oven in de oostwand en een privaat met afvoerkoker.

In 1407 overleed Willem van Abcoude zonder mannelijke erven. Zijn dochter Johanna, gehuwd met Jan van Brederode, mocht hem niet opvolgen. Het kasteel vererfde op haar neef Jacob van Gaasbeek. Johanna en Jan trokken zich in een klooster terug, maar hadden met deze gang van zaken geen vrede. Ze besloten in 1410 met een leger kasteel Duurstede te belegeren. Hun plan mislukte, de Utrechtse bisschop maakte korte metten met Jan, terwijl Johanna weer verplicht het klooster in moest, waar ze een jaar later stierf.

In 1459 overleed Jacob van Gaesbeek en de goederen kwamen toe aan David van Bourgondië die tot nieuwe bisschop van Utrecht was benoemd. Omdat hij niet in Utrecht zelf terecht kon omdat daar de door het volk gekozen Gijsbrecht van Brederode als bisschop resideerde, vestigde David zich op Duurstede. Hij stelde Jacob van der Borch in 1466 aan voor de verbouw en uitbreiding van de enkele donjon tot een groot machtig vierkant kasteel met ronde hoektorens. De ronde Bourgondische toren, met een diameter van 15 meter en een hoogte van 41 meter, moet ook rond die tijd gebouwd zijn.

De bisschop ontving vanwege zijn liefde voor kunstzinnige wetenschappelijke zaken vele toenmalige grootheden uit artistieke en wetenschappelijke kringen op het kasteel. Naast bevorderaar van kunsten en wetenschap was hij ook een wreedaardig man, die zijn tegenstanders liet opsluiten en martelen. Zo liet hij bijvoorbeeld ook Reinoud II van Brederode en diens vijf zonen opsluiten. Deze had zich tegen de benoeming van David tot bisschop van Utrecht verzet, omdat zijn broer Gijsbrecht van Brederode eigenlijk de rechtmatige bisschop was. Ze kwamen wel weer vrij, maar de jongste zoon, Walraven bleef vastzitten en werd gemarteld om hem tot een getuigenis tegen zijn vader te dwingen. Uiteindelijk wist ook hij te ontsnappen.

Kasteel Duurstede werd nog door de Utrechtse bisschoppen bewoond tot 1528, toen Karel V hen de wereldlijke macht ontnam. Eenvoudige rentmeesters voerden het beheer. Na 1580 werd het kasteel niet meer bewoond. Het kwam in het begin van de Tachtig jarige oorlog in bezit van de Staten van Utrecht, maar die hadden geen geld over voor het onderhoud. Het kasteel raakte langzaam in verval.

Het rampjaar van 1672, toen het leger van Lodewijk XIV de republiek de Verenigde Nederlanden aanviel, kwam het kasteel redelijk zonder kleerscheuren door. De binnenstad van Wijk bij Duurstede liep wel oorlogsschade op. De inwoners gebruikten sloopmaterialen van het kasteel om hun huizen weer op te bouwen.

In 1852 kreeg de stad Wijk bij Duurstede bij schenking door baron van Lijnden de ruïne in eigendom onder voorwaarde dat het complex een openbaar stadspark zou worden. Aldus geschiedde. In 1883 vond de eerste consolidatie onder leiding van architect P.J.H. Cuypers plaats. In 1948 werd vooral de Bourgondische toren gerestaureerd en weer voorzien van een weergang. Pas in de jaren tachtig van de vorige eeuw werd de vierkante toren grondig opgeknapt. Ook het grondvlak werd opgemetseld tot een kleine hoogte boven het maaiveld, zodat nu een goede indruk verkregen kan worden van de omvang van het vroegere kasteel.

Plattegrond Wijk bij Duurstede

Extra

De Donjong van kasteel Duurstede

Speurtocht naar de oorsprong

Door R.J. Top