dever

Tussen Lisse en Sassenheim ligt het huis Dever, een donjon met een hoofdletter D vormige plattegrond. Het is dus een ronde toren met één rechte zijde. Dit maakt Dever uniek in Nederland. De ronde constructie van bijna 2 meter dikke, massief gemetselde muren, zorgde ervoor dat de toren het bij een belegering lang kon uithouden. De achterzijde, aan de zuidoost kant is vlak en naar het moeras van de Lisser Poel gericht. Van die kant hoefde men niet veel gevaar te duchten en een ronde vorm was daar niet nodig.

De stichter van het kasteel is Reinier de Ever geweest. Het is bekend dat deze Reinier in 1370 het huis opdroeg aan de heer Jan van Bloys, om zo de bescherming van een nog machtiger man te kunnen genieten. Of het huis toen al bestond is niet zeker. Het zou kunnen dat het pas in 1375 is opgetrokken, nadat deze Reinier Dever de schadeloosstelling van 1832 goudstukken i.v.m. zijn gevangenschap, die hij had ondergaan na de nederlaag bij de veldslag van Baesweiler in de strijd tegen het land van Gullik en de hertog van Gelre, had ontvangen en deze gelden gebruikte voor de bouw van de woontoren met voorburcht.

Kleinzoon, Gijsbert van Haeften erfde het kasteel in 1417 na het overlijden van Reinier. Na de van Haeften’s kwam het kasteel in het bezit van het geslacht Mathenesse. Zij bouwden waarschijnlijk het kleine voorhuis tegen de noordelijke, ronde kant van de toren. Een kaartje van rond 1580 toont de toren en het voorhuis. Door vererving was de familie van Schagen de volgende eigenaar van Dever. Johan van Beyeren van Schagen liet tussen 1631 en 1634 het grote woonhuis bouwen, dat op tekeningen van o.a. Roelant Roghman te zien is. Er volgden nog enkele eigenaren en de laatste familie die Dever in haar bezit had, was de familie van Zuydwijck. Zij beheerden het kasteel van 1720 tot 1945. Vanaf 1770 werd kasteel Dever niet meer bewoond, de familie vestigde zich in Duitsland. Het kasteel raakte in de 19e eeuw steeds meer in verval. Het veranderde langzaam in een ruïne. In 1848 stortte het 16e eeuwse voorhuis in. In 1882 verdween het dak van de toren. Bewoners uit de omgeving gebruikten stenen om dijken te verstevigen en wegen te verharden.

Omdat het kasteel in 1945 aangemerkt werd als vijandig bezit, de bezittende familie had zich in Duitsland gevestigd, werd het in beslag genomen en vrijwel meteen doorverkocht aan de gemeente Lisse. Plannen voor restauratie waren er wel, maar werden door allerlei omstandigheden niet uitgevoerd. Pas in 1973 werd door de Stichting Dever, opgericht in 1963, de gemeente Lisse en Monumentenzorg de vijf jaar durende restauratie begonnen.

Zo werden de ridderzaal, de kelder, de kapelzaal, de zolder en de bijzondere schouwen opgeknapt. Er werden zover mogelijk oude, oorspronkelijke, teruggevonden materialen gebruikt. Waar dat niet mogelijk was, werden de benodigde onderdelen exact gekopieerd of van elders gehaald. Voorbeelden hiervan zijn de muurankers, duimen waarop luiken scharnierden en plavuizen. Ook kwam er een nieuw dak op, een reconstructie naar het oorspronkelijke ontwerp. Verder werden aan de buitenzijde op de oude fundamenten muurtjes van ca. 50 cm gemetseld, zodat het grondplan van het complex goed te zien is.

Dwarsdoorsnede D’Ever