alles op rij:
binnenhof
Straat:         binnenhof 23
Postcode:    2513 AA
Plaats:         den haag
Gemeente:   
Provincie:    zuid holland
Land:           nl
Synoniemen:
Stichtings datum: 13 e eeuw
Huidige functie: kantoor
Typologie: versterkte residentie
Rijksmonumentnummer: 17472
Kadasternummer: 3671/11
Coördinaten: 52° 4' 46.29" N, 4° 18' 47.07" E

In november 1229 kocht graaf van Holland Floris IV een landgoed van Vrouwe Meiland van Wassenaar in de oude Duinen achter Scheveningen, vlak bij het gehucht Eijk en Duinen. Het landgoed zou volgens sommige bronnen kort daarvoor geplunderd zijn door enkele roofridders. De Graven van Holland hadden bij Loosduinen al een jachtslot gehad dat bij een klooster lag. Bovendien verbleven ze regelmatig in een versterkte woning te  's Gravezande.  Floris IV wilde echter een huis op 'eigen grond'. Sinds 1097 hadden d graven al een woning bij de Plaats, maar Floris IV zocht wellicht een plaats die beter e verdedigen was. Tussen 1230 en 1234 liet Floris de oude Hoeve van rouwe van Meiland van Wassenaar ombouwen tot een klein kasteel (Donjon), waarbij mogelijk van de oudere bouwresten gebruik gemaakt werd. Om het gehele terrein werden wallen van aarde en hout opgeworpen. Namen als Fluwelen Burgwal, Lutherse Burgwal en Gedempte Burgwal herinneren ons aan de afmetingen van dit terrein. Een dorp was er nog niet. Alleen deze hoeve in het bos. Nadat de zoon van Floris IV, Willem II tot Rooms-Koning van het Duits-Romaanse rijk was gekroond (1248) zette deze de bouw voort. Graaf Willem II had enkele militaire successen behaald in (het huidige) Duitsland en zou door de Paus tot keizer gekroond worden. Daarom wilde hij een indrukwekkend paleis hebben in zijn 'geboorteland' Holland. Kiezen voor één van de bestaande steden zou tot jaloesie hebben geleid van de andere steden. Daarom besloot Willem II wijselijk tot de bouw van een paleis in het bos. Het moet in die tijd tot vele gefronste wenkbrauwen hebben geleid. Voordat de kroning plaats zou vinden, wilde Willem de oude vijanden van Holland, de West-Friezen, nog even een gevoelige nederlaag toebrengen.  Hij zou er dan als keizer geen last meer van hebben. Hij had beter kunnen wachten, want Willem verloor niet alleen de slag, maar ook zijn leven. Holland heeft vervolgens nooit een Keizer voortgebracht. Dit in tegenstelling tot bijvoorbeeld Luxemburg, dat diverse keizers heeft 'geleverd'. De bouw van het kasteel werd voltooid onder Graaf Floris V, de zoon van Willem II. Het kasteel bestond toen uit een woongedeelte (Rolgebouw) en een grote zaal (de Ridderzaal). Vanaf dat moment gold het als de residentie van de graven van Holland. Het stond aan de hofvijver en was omgeven door muren en slotgrachten. Het ommuurde en omgrachte terrein waarop dit grafelijke paleis stond, grensde aan de westzijde aan een voorhof (het Buitenhof) met de stallen en andere gebouwtjes, dat vanuit het noorden alleen bereikbaar was via een poort (Gevangenpoort). Aan de oostzijde grensde het terrein aan een gebied met moestuinen (tegenwoordig het Plein) en het Haagse Bos.  

Nadat de familie-tak van Floris IV uitstierf kreeg Holland graven uit het graafschap Henegouwen. Deze Henegouwse graven maakten in het begin van de 14e eeuw nauwelijks gebruik van het paleis. Uit die tijd is dan ook niet veel bekend van Den Haag en het Haagse Hof. Het kasteel zal aan verval onderhevig geweest zijn. Regen, wind, zon en vorst zullen hun tol hebben geëist evenals plantengroei. Albrecht van Beieren en diens opvolger, Willem IV, woonden vrijwel permanent op het Binnenhof. Vooral Graaf Albrecht lijkt van groot belang geweest voor de ontwikkeling van veel Hollandse Seden. Wanneer je de geschiedenis van grote Hollandse Steden (maar ook bijvoorbeeld Noordwijk, waarvan hij de Stadsrechten afnam) bekijkt blijkt vaak dat Albrecht de aanzet/toestemming heeft gegeven tot voor die steden belangrijke ontwikkelingen. Ongetwijfeld heeft dat ook met de tijd te maken gehad. De steden begonnen door een steeds beter wordend economisch 'klimaat' te groeien. Door de graven Albrecht en Willem IV werd het Binnenhof complex aanzienlijk uitgebreid, waardoor het Binnenhof langzamerhand geheel door bebouwing omgeven raakte. Toen Holland in 1433 deel ging uitmaken van het Bourgondische rijk, verloor het grafelijke paleis zijn eigenlijke functie, waarna het wederom langzaam verviel.  Steden in de Nederlanden waren machtig. Het werden er ook steeds meer. Aangezie

Beschrijving

 

Etymologie

goed

Status / huidIge toestand

Het Binnenhof was vanaf de 13e eeuw de belangrijkste residentie van Hollandse graven en de enige waarvan nog onderdelen overeind staan. Dit is een betrekkelijk laat voorbeeld van een dergelijke residentie waarvan de ontstaansgeschiedenis globaal bekend is.

   Naar thans algemeen wordt aangenomen, gaan de oudste onderdelen terug tot het tweede kwart van de dertiende eeuw, toen door Graaf Floris IV een woongebouw werd opgetrokken van ca. 24,5 x 9 meter. Het gebouw telt twee bouwlagen boven een overwelfde kelder en staat ongeveer op midden op een vrij groot terrein, het Binnenhof. Tot het oorspronkelijke bouwplan behoorde ook een grote zaal, maar of deze geheel is gerealiseerd, is niet zeker. Wel zijn er de fundamenten voor gelegd. Tussen ca. 1285 en ca.1295 is in opdracht van Graaf Floris V de huidige grote zaal (de zogenaamde Ridderzaal) over de oude fundamenten heen gebouwd. De Ridderzaal, die in zwaar gerestaureerde vorm nog steeds bestaat, was bedoeld als een uitsluitend een representatief gebouw, waarvan op goede gronden is betoogd, dat architectuur en rechtstreeks imitatie was van Westminster Hall in Londen. Floris kan hiermee hebben willen aantonen dat hij als vorst niet onder hoeft te doen voor de Engelse koning. De vraag is of dit complex vanaf het begin was versterkt door een gracht en een ommuring. We kennen wel de ommuring, zoals die was tegen het einde van de middeleeuwen. Deze bevat een drietal poorten: een aan de zijde van het Buitenhof (ter plaatse van de huidige stadhouderspoort), één aan de zijde van het Plein (ten noorden van de huidige Grenadierspoort) en één aan de zuidzijde (ter plaatse van de huidige Hofpoort).

Bouwgeschiedenis

 

Bezitsgeschiedenis
Bewoners

Voormaslig paleis van Prins Willem V, thans in gebruik bij de Tweede Kamer der Staten-Generaal, in de

jaren 1777-1793 gebouwd door P.L. Gunckel; strakke natuurstenen gevel in sobere Lodewijk XVI vormen;

inwendig zijn de balzaal Willem V (thans vergaderzaal) en de rijke en kleurige Lodewijk XVI versiering aan

de zgn. Ministeriekamer nog in stand gebleven.

Beschrijving rijksdienst voor cultureel erfgoed

 

Afmetingen

 

Bowmateriaal

 

Bouwstijl

 

Vroegste vermelding

 

Opmerkingen

Roëll, E.  - Die gr?flichen S?le auf den Binnenhof - Architektur- und bauhistorische Untersuchung, 2004 -- blz 35-48

Stöver, R.J.  - Kastelen en buitenplaatsen in Zuid-Holland, 2000 -- blz 214-219 (met illustratie)

Janssen, H.L.  - 1000 jaar kastelen in Nederland, 1996 -- blz 31 (met illustratie)

Anrooij, van W.  - Holland in wording : De ontstaansgeschiedenis van het graafschap Holland tot het begin van de vijftiende eeuw., 1990

Kransberg, D.  - Kastelengids van Nederland, 1979 -- blz 142 (met illustratie)

Kalkwiek, K.A.  - De hertog en zijn burchten, 1976 -- blz 196E (1528)

Janson, E.M.Ch.M.  - Kastelen in en om Den Haag, 1971 -- blz 13-18 (met illustratie)

Gelder, van H.E.  - Het Haagse Binnenhof, 1968

Sinninghe, J.R.W.  - Het Buitenhof, 1957

Vries, de T.  - De Ridderzaal, trots en glorie van Den Haag, 1954 -- blz 7

Moerman, J.J.  - Op en om het historisch Binnenhof, 1940

Peters, C.H.  - Het Stadhouderlijk Kwartier te 's Gravenhage, 1888 -- blz 2-8

Aa, van der A.J.  - Aardrijkskundig woordenboek der Nederlanden, 1839 -- DL.3 543,567, DL.4 div.plaatsen

Literatuur verwijzingen
Te bezichtigen: True
Goed te fotograferen: True
Omgeving vrij toegankelijk: True
Goed zichtbaar vanaf openbare weg: True
#http://nl.wikipedia.org/wiki/Binnenhof_(Den_Haag)#
#http://nl.wikipedia.org/wiki/Ridderzaal#
#http://www.kasteleninnederland.nl/kasteeldetails.php?id=4396#
#http://www.absolutefacts.nl/kastelen/data/binnenhofridderzaal.htm#
Links