Kastelen & buitenplaatsen in Nederland
Guus Pauwels
België.

Duitsland.

Frankrijk.

Oostenrijk.

Home.
Brabant.
Drenthe.
Flevoland.
Friesland.
Gelderland.
Groningen.
Limburg.
Noord Holland.
Overijssel.
Utrecht.
Zeeland.
Zuid Holland.
Diversen .

Laatste update

12 mei 2017

Bezoeker

 

Op deze site wordt geen onderscheid tussen landhuizen en kastelen gemaakt. Het is echter wel de moeite waard om eens nader in te gaan op de vraag of er eigenlijk wel onderscheid is tussen een kasteel en een landhuis. Het onderscheid tussen het kasteel en de vanaf de Gouden Eeuw ontstane ‘buitenplaats’ is problematisch. Kastelen worden wel gedefinieerd als ‘verdedigbare woningen uit de Middeleeuwen; buitenplaatsen zijn feitelijk ‘landhuizen’, niet-versterkte woningen van de elite buiten de stadsmuren (met inbegrip van de bijbehorende bijgebouwen en landerijen). Maar veel huizen met een kasteelachtig uiterlijk zijn pas ontstaan in de negentiende en twintigste eeuw: de bouw van kasteel Sypesteyn in Oud-Loosdrecht begon bijvoorbeeld pas in 1911, terwijl het imposante, en in middeleeuwse zin beslist verdedigbare kasteel Almere nog in de steigers staat.

En een middeleeuwse oorsprong betekent niet automatisch dat een huis echt als ‘versterkte woning’ is gebouwd: zo zijn de muren van de Assumburg in Heemskerk te dun voor bescherming tegen een militaire aanval; de versterkingen van dit ‘kasteel’ dateren van het einde van de Middeleeuwen, toen ze door de modernisering van de militaire techniek al waren achterhaald; ze dienden dan ook enkel de status van de bewoners. Andere voorbeelden van buitenhuizen die om redenen van maatschappelijk aanzien een kasteelachtig uiterlijk kregen zijn: het zeventiende-eeuwse ‘kasteel’ Nederhorst in Nederhorst den Berg; het in 1654 herbouwde kasteel Renswoude; het Huis te Linschoten, uit circa 1638.

Hiertegenover staan middeleeuwse kastelen die bij verbouwing tot buitenplaats hun weerbaarheid juist verloren, zoals het in de zeventiende eeuw grotendeels herbouwde Kasteel Amerongen. De oude benaming ‘kasteel’ bleef behouden, en ook hierbij zal de status van de bewoners een rol hebben gespeeld. Veel van de nog bewoonbare kastelen hebben zich na de Middeleeuwen ontwikkeld tot buitenplaatsen voor rijke stadsbewoners. De problemen rond behoud en exploitatie die vanaf de negentiende eeuw ontstonden door de gewijzigde maatschappelijke verhoudingen zijn voor beide ‘typen’ dan ook vergelijkbaar, net als hun kunst- en cultuurhistorisch belang, en hun kwetsbaarheid.

bev pagina
Burg Gemen, Schloss Harkotten, Schloss Hülshoff, Schloss Lembeck, Schloss Loburg, Schloss Raesfeld, haus Ruschhaus
Nieuw:
Overige foto-catgegorieën